Ο Ρόλος του Σύγχρονου Λιμανιού και η Οικονομική Επίδραση του στην Τοπική Κοινωνία

Ο Ρόλος του Σύγχρονου Λιμανιού και η   Οικονομική Επίδραση του στην
Τοπική Κοινωνία

 Παρεμβάσεις λιμένα Μυτιλήνης

Πρόλογος

ΛΙΜΕΝΕΣ-ΚΟΜΒΟΙ ΕΠΟΙΚΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Κάθε λιμένας, έχοντας ως προορισμό την εξυπηρέτηση της ναυτιλίας, καθίσταται σημείο-κόμβος επικοινωνίας μεταξύ των κοινωνιών που κατοικούν μόνιμα σε στεριές που βρέχονται από θάλασσα.

Ομολογουμένως το επίπεδο επικοινωνίας που επιτυγχάνεται μεταξύ των κοινωνιών, ομοίως μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας, είναι πρωταρχικά καθοριστικό για την ανέλιξη της οικονομίας και του πολιτισμού που αναπτύσσεται. Αντιθέτως, αποδεικνυόμενης της καθοριστικής αναγκαιότητας, η έλλειψη ή η απώλεια δυνατότητας επικοινωνίας επιφέρει την απομόνωση του ατόμου, αντιστοίχως της κοινότητας, μαζί με τα συνεπαγόμενα δεινά της στασιμότητας και της οπισθοδρόμησης, που νομοτελειακά καταλήγουν στην παρακμή.

Εισαγωγή

  Μέχρι σήμερα η εσωστρέφεια της πολιτικής των οργανισμών λιμένων δεν έδινε προοπτικές  ανάπτυξης στην τοπική κοινωνία.

  Το θαλάσσιο  εμπόριο και η ακτοπλοία  αποτελούσε  ανέκαθεν σημαντικό κλάδο για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η εκτεταμένη ακτογραμμή και μεγάλος αριθμός νησιών
της  χώρας,  συνεπάγονται και μεγάλο   αριθμό λιμένων. Έχουν  καταγραφεί περίπου  900 λιμένες. Αυτή η ιδιαιτερότητα σε συνδυασμό με την εποχικό-τητα  της  ζήτησης για ακτο-πλοϊκές υπηρεσίες  και την ανάγκη διατήρησης  στοιχειώδους πληθυσμού στα μικρότερα νησιά για εθνικούς λόγους, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις θα-λάσσιες μεταφορές ( Υπου-ργείο Ναυτιλίας 2013 ) . Πολλοί λυμένες της χώρας, εκτός από την διατήρηση της εθνικής συνοχής εξυπηρετούν & την κυριότερη οικονομική δραστηριό-τητα στην τοπική κοινωνία.                                                     
   Γενικότερα,  το κάθε λιμάνι είναι ένας οργανισμός με τη δική του σχετική αυτο-νομία αλλά  και την ταυτόχρονη σύνδεση  με την πόλη, αναπτύσσοντας έντονους δεσμούς εξάρτησης & στενές λειτουργικές σχέσεις. Έτσι, θα πρέπει ευθύς εξαρχής
να προκαθορίσουμε τι είναι το σύμπλεγμα Λιμάνι – Πόλη, είτε αυτή αφορά τερμα-τικό  επιβατών  ( home – port ),  εξειδικευμένο λιμενικό σταθμό  κρουαζιέρα, λιμέ-   νο ς σκαφών αναψυχής ακτοπλοΐας κλπ). Αν  κάνουμε  μία  σχετική  ομαδοποίηση των  Λιμένων θα δούμε ότι κάθε λιμάνι έχει  ένα δικό  του διαφορετικό χαρακτήρα
με αποτέλεσμα την αλληλένδετη εξάρτηση του με την Πόλη.

  Δράσεις Λιμένων

  Στα  πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης ελεύθερης οικονομίας προστίθενται νέες λιμενικές  λειτουργίες με ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά σχήματα. Οι λιμενικές  δρα- στηριότηρες  συνδέονται  στενά με τα οικονομικά οφέλη  προς την πόλη και την
τοπική κοινωνία που διαθέτει το λιμάνι.

  Με σωστές δράσεις το λιμάνι μπορεί να καταστεί θετικός συντελεστής ανάπτυ-
ξης της Πόλης που το περιβάλλει προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.

 





Τι πρέπει να κάνουν τα τουριστικά λιμάνια και οι Μαρίνες

   Τα ελληνικά λιμάνια  πρέπει να αναπτύξουν  επαρκείς υποδομές για να μπορούν
να  φιλοξενούν κρουαζιερόπλοια, συνέδρια, σκάφοι Αναψυχής  -  Εμπορικών –  Μεταφορών. Για την ανάπτυξη αυτων των υποδομών αλλα και για την διαχείρηση τους  και την προσφορά των απαιτουμένων υπηρεσιών στις εταιρείες και τους επι-βάτες, χρειάζονται  αφενός πηγές χρηματοδότησης για τις απαραίτητες επενδύσεις και αφετέρου εμπειρία διαχείρησης με Συμβούλους – Γνώστες του αντικειμένου.

   Σε ευρύτερο επίπεδο κρίνονται απαραίτητες πρωτοβουλίες & παρεμβάσεις για να έρθουν ευκολότερα ιδιωτικές επενδύσεις στα λιμάνια, για τον εκσυγχρονισμό τους μέσα στα πλαίσια του επωφελούς τοπικού συμφέροντος.

Ο Ρόλος των Μελετών & ο Οικονομικός επηρεασμός στην Κοινωνία

   Στο παρελθόν  τα λιμάνια έδρασαν  ως πόλοι έλξης για την εγκατάσταση  και την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Αναπτύψθηκαν κλάδοι  που έφταναν φθηνά και μαζικά  στα λιμάνια. Στην περίοδο 1960-1980 τα λιμάνια είχαν μεγάλη ανάπτυξη & δημιου-ργήθηκαν πολλές θέσεις απασχόλησης.

    Μετά το 1980 επικράτησαν παγκοσμίως οι μεταφορές  με εμπορευματοκιβώτια.
Τα φορτία αυτά παραμένουν στο λιμάνι με στόχο την μεταφορά τους σε συδιασμό των νέων τεχνολογιών & τα logistics με αποτέλεσμα τη σταδιακή παρακμή και την υποβάθμιση των παραδοσιακών λιμανιών σε αντιδιαστολή για αυτά ως τουριστικοί προορισμοί.


    Τα  λιμάνια επανασχεδιάζονται  σήμερα απο Πολεοδόμους Αρχιτέκτονες, Λιμε-νολόγους,  Οικονομολόγους,  Συγκοινωνιολόγους, Περιβάλλοντος με βάση τις σύ-γχρονες  απαιτήσεις  τους αντιμετωπίζοντας το παρόν και σχεδιάζοντας το μέλλον. Μπορούμε πλέον τώρα να μελετήσουμε τη σχέση Λιμένας – Πόλης με την ανάπτυ- ξη των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, μετά μάλιστα απο τον νόμο 4938/2022713.

   Ο επανασχεδιασμός του Λιμένα επηρεάζεται απο τη λειτουργία του σε σχέση με    την Πόλη. Η αποκατάσταση του  εγκαταλελειμμένου Λιμενικού Αποθέματος πραγματοποιήται   με  την  χρήση συμβατών δραστηριοτήτων  που προσφέρουν  περισσότερες  θέσεις εργασίας & αύξηση των εισοδημάτων όπως χρήσεις Ανάλαμψης, Πολιτισμού, Του- ρισμού κ.α.



    Μερικά κτήρια ανακαινίζονται ως σημαντικά μνημεία της πόλης και φιλοξενούν καινούργιες χρήσεις από αυτές για τις οποίες κτίστηκαν. Τα κτίρια αυτό φιλοξενούν χρήσης άμεσες & προσπαθούν να προβάλουν εξυγιασμένο περιβάλλον για την πόλη.

    Θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν τη κοινωνική διαστρωμάτωση του πληθυσμού.    Ο σύγχρονος μελετητής πρέπει με τις παρεμβάσεις του να ενισχύει την συνοχή του Λιμένα – Πόλης με ήπιες στρατηγικές παρεμβάσεις ώστε αυτές να δημιουργούν κα- λύτερες περιβαλλοντικές συνθήκες στην Πόλη – Λιμένα με ποιότητα & αισθητικές.

    Μουσεία, κτίρια με ναυτικές χρήςεις, συνεδριακά κέντρα τοποθετούνται στην ακτογραμμή και κατασκευάζονται κάτω από εξελιγμένο αρχιτεκτονικό πλάνο.


    Η  νέα  ταυτότητα  του λιμανιού ευνοεί την εγκατάσταση εταιρειών, τραπεζών, επιχειρήσεων και γραφείων. Η παγκοσμιοποίηση μετατρέπει τα λιμάνια σε οικο-νομικά κέντρο. Ουσιαστικά αυτός είναι ο βαθύτερος στόχος των αναπλάσεων, πέ-
ρα από την τοπική ανάπτυξη & την περιβαλλοντική αναβάθμιση.

 Η προσέλκυση επενδύσεων και επιχειρηματικών κλάδων δίνει στο λιμάνι ένα νέο οικονομικό ρόλο.

Στοχεύοντας στην καλύτερη ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού με     
                   παρέμβασης στους λιμένες Μυτιλήνης και Πέτρας.

                                    Λίγα λόγια για το νησί που μας φιλοξενεί.

«Πρόταση Αναβάθμισης Λιμένα Πέτρας»

   Η Λέσβος χαρακτηρίζεται   από φυσική ομορφιά που συνδυάζεται  με αρχαιολογι-κούς τόπους, μνημεία, παραδοσιακούς οικισμούς χώρου ευαιξίας κλπ.  Αυτό μπορεί να  την κάνει πέρα  των ανωτέρω, και πόλο έλξης του θαλάσσιου τουρισμού και της κρουαζιέρας, σκάφων μεσαίου μεγέθους & Yatch. Έχουμε λοιπόν την υποχρέvση να διαμορφώσουμε τις υποδομές & τις υπηρεσίες με βάση  την διεθνή τουριστική ζήτη-ση και προδιαγραφές.


  Προκειμένου να  εδραιωθεί η Λέσβος  ως προορισμός για τις  εταιρείες κρουαζιέ-ρας, είναι  απαραίτητος ο  εκσυγχρονισμός  των υφιστάμενων λιμενικών  υποδομών με κατασκευές  χερσαίων εγκαταστάσεων & θαλάσσιων υποδομών, δημιουργώντας
έτσι προοπτικές ανάδειξης της περιοχής με την ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοι-νωνιών. Αυτό  θα συνιστούσε κίνητρο για την σταδιακή οικονομική  ανάπτυξη του νησιού. Ικανοποίηση αυτών των παραμέτρων προϋποθέτει  την επέκταση του αστι-κού σχεδιασμού εντός της λιμενικής ζώνης, καθώς & την μίξη των λειτουργιών με στόχο  την  δημιουργία  ενός  αναβαθμισμένου  περιβάλλοντος,  φιλικού  προς  τον άνθρωπο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας μιας σειράς κοινοχρή-στων  χώρων, όπως  δικτύου  πεζόδρομων, πλατειών, πράσινο, μικρών εγκαταστά- σεων για πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά και επαρκών χώρων στάθμευσης.

   Ο Ρόλος της τοπικής Αυτοδιοίκησης

  Οι ανάπλασεις αυτές είναι προφανές ότι απαιτούν μεγάλα κονδύλια. Αυτό προϋ-ποθέτει συχνά την αναγκαιότητα  για σύμπραξη  Δημοσίου  και  Ιδιωτικού τομέα
(ΣΔΙΤ) με στόχο:

Πρώτον,  να υπάρχει ένα όραμα για το λιμάνι & την ευρύτερη παραλία.
Να καλλιεργηθεί η αρμονική σύμπραξη λιμενικής και αστικής ζώνης που θα εξα-σφαλίζει  τη βιώσιμη λιμενική αξιοποίηση της πρώτης και την οικονομική & κοι-νωνική αναζωογόνηση της δεύτερης.

Δεύτερον, χρειάζεται καλό λιμενικό σχεδιασμού, με τη συνεργασία όλων των δημό-σιων φορέων και της τοπικής κοινωνίας, που θα λαμβάνει υπόψη του τόσο το συνο-λικό  περιβάλλον μέσα στο  οποίο λειτουργεί το  λιμάνι όσο και τις ναυτικές λειτου-ργίες και δράσεις (Αναψυχής - Εκθεσιακός χώρος, Πάρκινγκ κλπ.)

Τρίτον, η διοίκηση του λιμανιού να λαμβάνη υπόψη της την δυναμική της πόλης μέ-σα στην οποία λειτουργεί, ώστε να κατανοεί θετικά τις αγωνίες και  τις απόψεις της τοπικής κοινωνίας .

   Συνοψίζοντας..

   Σήμερα το λιμάνι χρειάζεται την υποστήριξη της πόλης όσο ποτέ άλλοτε.
Αν η πόλη θέλει να επωφεληθεί από το λιμάνι πρέπει να είναι θετικό αυτό το αίτημα και ένας στρατιγικός σχεδιασμός, για την ανάδειξη της Λέσβου ως Τουριστικού – Θρησκευτικού και Ιαματτικού Τουρισμού, θεωρείτε πλέον απαραίτητο
για την ανάπτυξη όλου του Βόρειου Αιγαίου.


                                                           
                                                                       Παράσχος Καραβατάκης
                                                                              Αρχιτεκτων ΕΜΠ
                                                                                                      Μέλος Ε.Λ.Ι.Ν.Τ.