Η Μέση Επαγγελματική Εκπαίδευση στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Μια Προσέγγιση της Συμβολής της στη Βιομηχανική Ανάπτυξη της Χώρας.
Το θέμα αυτής της μορφωλογίας της βιομηχανίας της μεσοπολεμικής περιόδου, είναι η καταγραφή της εξέλιξης της επαγγελματικής εκπαίδευσης κατα τον μεσοπόλεμο.
Η μελέτη των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, σε συνάρτηση με την διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και ο ρόλος της εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιούργησαν οι τεχνικές εξελίξεις είχαν αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας.
Το θέμα αυτής της καταγραφής πραγματεύεται την εκπαίδευση ως κοινωνική λέιτουργία που καλύπτει μια απο τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες που παραμένουν αναλλοίωτες στο χρόνο. Κατά συνέπεια η πολιτεία έχει διαρκώς υποχρέωση να παρέχει ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης σε όλους τους νέους της.
Η Βιομηχανία Κατά το Μεσοπόλεμο
Βασικά χαρρακτηριστικά της Βιομηχανίας είναι ο αριθμός και το μέγεθος ίδρυσης και λειτουργίας μικρού μεγέθους βιοτεχνιών - βιομηχανιών, οικογενειακού χαρακτήρα.
Μεχρι και το 1925 παρατηρείται οικονομικός οργασμός κυρίως στο εμπόριο και τη βιομηχανία. Και το 1933 εμφανίζεται η πρώτη ανάκαμψη στη βιομηχανία μέσα απο την προστασία της εγχώριας παραγωγής.
Η Επαγγελματικη Εκπαίδευση
Έχει ενδιαφέρον η εργασία να επικεντρώνεται στη διερεύνηση της μορφής της επαγγελματικής εκπαίδευσης των νέων στην περίοδο του μεσοπολέμου, καθώς και της αποτελεσματικότητας των τεχνικών σχολών που λειτούργησαν την ίδια περίοδο.
Η επαγγελματική εκπαίδευση κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, σύμφωνα με την τότε Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδας, εντάσσεται στην κατηγορία της Ειδικής Εκπαίδευσης υπο τον τίτλο, Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση.
Οι Βιοτεχνικές Σχολες διακρίνονται σε Επαγγελματικές και σε Τεχνικές Σχολές, όπου η φοίτηση είναι τριετής ή τετραετής και όπου γράφονται απόφοιτοι ελληνικού σχολείου η σχολαρχείου μετά απο επιτυχείς εξετάσεις. Λειτουργούν ημερήσιες και νυχτερινές σχολές, για εργαζόμενους νέους.
Απο το ξεκίνημα του 20ου αιώνα είχε διαπιστωθεί η ανάγκη για την ανάπτυξη της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και ειδικότερα η ανάγκη για την διασύνδεση της εκπαίδευσης με τους παραγωγικούς τομείς της χώρας.
Στην βιοτεχνική εκπαίδευση το ίδιο σχολικό έτος, 1920-21, λειτουργούσαν 15 συνολικά σχολές, εκτός απο τα 3 τεχνικά σχολεία που ήταν προσαρτησμένα στο ΕΜΠ (π.χ. απόφοιτη μικρού πολυτεχνίου).
Στη Βιοτεχνική εκπαίδευση το 1926-29, λειτούργησε η Σιβιτανίδειος Δημόσια Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων και το 1927, με τμήματα τεχνικών κατευθύνσεων.
Η Δευτερη Μεσοπολεμική Περίοδος
Η βιομηχανία το 1930 παρουσιάζει μεγαλύτερη συγκέντρωση σε σχέση με το 1920, δεδομένου ότι το 1/3 των βιομηχανικών επιχειρήσεων όπου ασχολείται το 43,6% του συνόλου της βιομηχανικής απασχόλησης. Συνεχίζουν να λειτουργούν 5 κρατικές σχολές, τα τρία προσαρτησμένα σχολεία του ΕΜΠ.
Η Τρίτη Μεσοπολεμική Περίοδος
Αρχίζει λοιπόν και η τελευταία περίοδος απο τη σχολική χρονιά 1932-1933 μέχρι και τις παραμονές του δεύτερου παγοσμίου πολέμου. Η Σιβιτανίδειος Σχολή Τέχνών και Επαγγελμάτων λειτουργούσε σε έναν ιδιόκτητο διδακτήριο. Το ίδιο ακριβώς ίσχυε και για την Ε.Β.Ε. Διπλάρειος Σχολή ως κληροδότημα στην πλατεία Θεάτρου.
Από το 1934-35 παρατηρείται μια αύξηση του αριθμού των σχολών με αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των μαθητών. Όσο αφορά την Βιοτεχνική Εκπαίδευση για πρώτη φορά δαικρίνεται η Τεχνική Εκπαίδευση απο την υπόλοιπη Επαγγελματική.
Συμπεράσματα
Αξίζει να σημειωθεί οτι οι Βιοτεχνικές Σχολές απο πλευρά σύνθεσης ειδικοτήτων παρακολούθησαν της ανάγκες της βιομηχανίας, δεδομένου οτι σε όλη την διάρκεια του μεσοπολέμου ως κυριότερα τμήματα ήταν η αμφιέσεως – υπόδησης, υφαντική και η κατεργασία του ξύλου - επίπλου.
Ο Ρόλος Ίδρυσης της Ελληνικής Βιοτεχνικής Εταιρίας Ε.Β.Ε.
.jpg)
O Κυπάρισσος Στεφάνου ως επιστήμων έχει χαρακτηρισθεί απο πολλούς ειδήμονες, ως μια ιδιοφυία της μαθηματικής επιστήμης στην οποία διέπρεψε διεθνώς, αλλα και μια εξέχουσα προσωπικότητα με τεράστια κοινωφελή δράση και αναντικατάστατο έργο σε πολλούς τομείς της τότε Ελλάδας, όπως η ίδρυση της Ε.Β.Ε. Διπλαρείου Σχολής στην πλατεία Θεάτρου.
Ο Ιδρυτής της Ε.Β.Ε.
(1857-1917)
Μια Σύντομη Αναδρομή στη μοναδική Ιστορία της Ε.Β.Ε. – Διπλαρείου Σχολής, στον Ιδρυσή & τους δωτηρές της
Μια ιστοριά που θα έπρεπε να γνωρίζουμε όλοι εμείς που ασχολούμεθα με την τέχνη, για την τεράστια προσφορά κάποιων Επιφανών Ανδρών, στην προσπάθεια που κατέβαλαν για την ανάπτυξη της Ελλάδας στα τέλη του 19ο αιώνα, αλλά και της μετέπειτα εποχής. Μια προσφορά που άφησε ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία της ελληνικής τεχνικής εκπαίδευσης.
Ετσι το 1932 με κληροδότηματα, του Κυπάρισου Στεφάνου και αργότερα με την συμμετοχή του Αριστίδη Διπλάρη, το κτήριο στην πλατεία Θεάτρου θα πάρει την ονομασία Ε.Β.Ε., Ελληνική Βιοτεχνική Εταιρία, Διπλάρειος Σχολή.
ΕΠΙΔΙΩΚΕ
1. Την αναζωογόνηση της εθνικής βιομηχανίας,
2. Την ενίσχυση και ανάπτυξη της βιομηχανίας η οποία βρίσκονταν σε νηπιακό εκείνη την εποχή επίπεδο,
3. Την μόρφωση όλων των τεχνιτών – καλλιτεχνών στα επαγγέγματα τους,
4. Την μετατροπή της εμπειρικής τέχνης σε επιστήμη,
5. Την μετατροπή των χειρωνακτών σε επιδέξιους τεχνίτες
6. Την ανάπτυξη της αυτενέργειας έτσι ώστε η καλλιτεχνία να μπει στην παραγωγή.
Ως θερμός θαυμαστής του Αρχαίου Ελλινικού Πολλιτισμού, ήθελε να μεταλαμπαδεύσει στους τεχνίτες – σπουδαστές της Σχολής, την εφευρετικότητα την δεξιοτεχνία και την καλαισθησία που διέκρινε όλα τα μοναδικά έργα των Μεγάλων μας προγόνων.
Αν αναλογιστούμε πως εκείνη την εποχή του 1892, η μέση τεχνική εκπαίδευση ήταν ανύπαρκτη και το προνόμιο της εκπαίδευσης το είχε μόνο η αστική τάξη, η οποία στρεφόταν όμως αποκληστικά σε σπουδές Ανώτατων Πανεπιστημιακών Σχολών (ότι ισχύει και σήμερα), η ιδέα που είχε ο Κυπάρισσος Στέφανος για δωρεάν επαγγελματική εκπαίδευση της ευρύτερης λαϊκής νεολαίας στα διάφορα τεχνικά επαγγέλματα μέσω της Ε.Β.Ε. έτυχε αμέσως τεράστιας αποδοχής,τόσο απο πολλούς νέους της τότε εποχής αλλα και απο μεγάλο μέρος της τότε ευαισθητοποιημένης αστικής και επιστημονικής κοινωνίας γενικότερα.
Ο Αριστείδης Διπλάρης, ήταν ο γόνος παλαιάς μεγάλης Αθηναϊκής ο ικογένειας η οποία μάλιστα είχε αναπτύξει ενεργό και σπουδαία δράση κατά την Ιερό αγώνα για την ελευθέρωση της Ελλάδας. Μηχανικός στο επάγγελμα, τύγχανε ιδιαιτέρας μορφώσεώς ήταν αρκετά μεθοδικός, εργατικός και γενικά μια προσωπικότητα με ενεργό δράση σε πολλούς τομείς της τότε κοινωνίας.
Αντιλαμβανόμενος αμέσως το σπουδαίο και Εθνικό έργο που καλείται να επιτελέσει στην Ε.Β.Ε., έγινε το 1894 ενεργό και δραστήριο μέλος της Σχολής, διαθέτοντας για τον σκοπό αυτό, και όχι μόνο, όλες του της γνώσεις και δυνάμεις, αλλά και όλη του την περιουσία, όπως έπραξε αργότερα.
Ο Δωτητής της Σχολής
Το 1925 στη τελετή των βραβείων που έγινε στο Βαρβάκειο Λύκειο, (στην θέση της νυν Λαχανοαγοράς!) για τους διακριθέντες μαθητές Σχολής, τα εκθέματα και τα σχέδια του τμήματος Επιπλοποιών – Ξυλουργών είχαν τέτοια καλαισθησία και επιξιδιότητα που προκάλεσαν μεγάλο θαυμασμό. Οι μαθητές του τμήματος υπο την καθοδήγηση και εποπτεία του εξαιρετικού αρχιτέκτονα της εποχής και καθηγητή της Ε.Β.Ε. Δημητρίου Πικιώνη, παρουσίαζαν μοναδικές για την εποχή σχεδιαστικές συνθέσεις και έργα, εμπνευσμένα όλα απο την ελληνική παράδοση της αρχαιότητας, των μεσαίων χρόνων, του Βυζαντίου και της ελληνικής λαϊκής τέχνης. Ανάλογες επιτυχίες του τμήματος συνεχίστηκαν τα επόμενα χρόνια.
Το 1938-1939 υπό την νέα Διεύθυνση του Αρχιτέκτονα και καθηγητή της Σχολής Κων/νου. Δοξιάδη προστέθηκαν στην Ε.Β.Ε. και νέα τμήματα όπως Υδραυλικών, Ελαιοχρωματιστών και Σχεδιαστών, με απόδωση υποτροφιών στους διακριθέντες σπουδαστές της Σχολής.
Έτσι το 1927 ο απόφοιτος Βρεττας Ιωάννης, μετά την επιτυχία του στο σχετικό διαγωνισμό υποτροφιών, μετέβη στο Βερολίνο όπου και εργάστηκε στο εργαστάσιο επιπλοπίιας της Βιέννης & της Στουτγκάρδης.
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, υπήρξε για χρόνια ένας απο τους εξεραιτικούς Καθηγητές στην Ε.Β.Ε. στο μάθημα της επιπλοίιας.
Αργότερα υπήρξαν και άλλοι απόφοιτοι του τμήματος Επιπλοποιών πο μετέβησαν ως υπότροφοι στο εξωτερικό για σπουδές. Στο «Χρονικό της Ε.Β.Ε.- Διπλάρειος Σχολή», αναφέρονται τα ονόματα των: Καλαματιανός Ευστράτιος (1961), Σαμαράς Ιωάννης (1961), Παράσχος Καραβάκης (1965), Κυρόγλου Γεώργιος (1969).
Η Διπλάρειος Σχολή με βάση τα σημερινά δεδομένα και τις ανάγκες τις αγοράς εκτελούσε επαρκώς το σκοπό για τον οποίο ιδρύθηκε, έργο για το οποίο έχει βραβευθεί απο την Ακαδημία Αθηνών και το και τον Δήμο Αθηναίων.
Σήμερα, δηλαδή μετα απο 100 και πλέον χρόνια αδιάλυπτου μοναδικού έργου προσφοράς στην Τεχνική Επαγγελμτική Επαίδευση με απόφαση του ΥΠ.ΕΝ. (Υπουργείο Περιβάλλοντος και ενέργειας) η επιτροπή αλλάζει την χρήση του κτηρίου απο τεχνική επαγγελματική Σχολή σε ξενοδοχείο!
Ο Σκοπός αυτής της καταγραφής των δεδομένων έχει ουσιαστηκά να κάνει με την διάσωσει του κτηρίου και οχι στην παραχώρησει του στην τουριστική (Επανάσταση) της Αθήνας του σήμερα!
Για το Ιστορικό αυτο κτήριο θα πρέπει να γίνουν συντονισμένες προσπάθειες απο όλα τα Σωματεία. Οι ίδιοι κλάδοι είναι αυτοι που έχουν χρέως να επιβάλλουν τις ανάγκες τους, ώστε να φροντίσουν για τα βιωσιμότητα του ΝΑΟΥ των Τεχνών ως φυτώριο νέων εκπαιδευμένων τεχνιτών στην παραδοσιακή και σύγχρονη τεχνολογία.
Συντάκτης
Π. Καραβατάκης
Απόφοιτος & Ετέρος Διπλαρείου Σχολής
Γραμματειακή Υποστήριξη
Μαρίζ Μιχαήλ
ΠΗΓΕΣ:
1. Τεχνικά Χρονικά
Επιστημονική Έκδοση Τ.Ε.Ε.
Απρίλιος – Ιούνιος 1993, τεύχος 2
Tριμηνιαιά Εκδοση
Ιανουάριος – Φεβρουάριος – Μαρτιος 2021, τεύχος 13
3. Εφημερίδα "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"
Αθήνα 14 Οκτωμβίου 2022
